Op 23 oktober 2024 zijn in Genk drie enorme Archimedesschroeven geplaatst in de nieuwe gecombineerde pompinstallatie en waterkrachtcentrale langs het Albertkanaal. Deze installatie zorgt ervoor dat de scheepvaart vlot en veilig blijft verlopen, ongeacht de wateromstandigheden. Met een diameter van 4,3 meter en een lengte van 28 meter behoren deze schroeven tot de grootste ter wereld voor dergelijke toepassingen. Het was dan ook een bijzondere gebeurtenis om deze indrukwekkende constructies van dichtbij te aanschouwen.
Door de toenemende klimaatverandering wordt Vlaanderen steeds vaker geconfronteerd met wisselende waterstanden. De frequentere periodes van intensieve neerslag, afgewisseld met langdurige periodes van droogte, maken ons watersysteem en dus Vlaanderen alsmaar kwetsbaarder, tenzij we gepaste maatregelen nemen om ons beter te beveiligen tegen overstromingen en waterschaarste. De Vlaamse regering investeert via De Vlaamse Waterweg nv in meerlaagse waterveiligheid, onder andere door multifunctionele overstromingsgebieden te realiseren. Met het Sigmaplan, waarmee we van jaar tot jaar het risico op overstromingen langs de Schelde en haar zijrivieren verkleinen, de rivierverruimingswerken aan de Maas die de hoogwaterveiligheid aanzienlijk hebben verhoogd, het strategisch plan Ruimte voor Water – Dendervallei, het plan Weerbare Westhoek, de bouw van gecombineerde pompinstallaties en waterkrachtcentrales op de sluizen van het Albertkanaal, enz. willen we zowel het risico op overstromingen als droogte verminderen.
“De klimaatverandering stelt onze waterwegen en de binnenvaart immers alsmaar meer en vaker op de proef. De Vlaamse Waterweg nv ijvert voor een duurzame binnenvaart en voor een robuust watersysteem dat de uitdagingen van waterschaarste en wateroverlast aankan”, benadrukt Koen Anciaux, voorzitter van De Vlaamse Waterweg nv. “Met de bouw van deze installaties zorgen we ervoor dat de watersnelweg op elk moment bevaarbaar blijft. We garanderen zo de continuïteit en de bedrijfszekerheid van het Albertkanaal en de binnenvaart.”
Vlotte en veilige scheepvaart onder alle omstandigheden
Het Albertkanaal en de Kempense kanalen worden gevoed met water uit de Maas en het waterdebiet van deze rivier daalt sterk bij langdurige droge periodes. De toename van de scheepvaartrafiek maakt dan weer dat de waterbehoefte van het Albertkanaal en de Kempense kanalen alsmaar stijgt. Gevolg is dat bij langdurige droogte de waterpeilen in het Albertkanaal niet altijd meer gegarandeerd kunnen worden. De bouw van de pompinstallaties helpen om deze uitdagingen het hoofd te bieden.
Chris Danckaerts, gedelegeerd bestuurder van De Vlaamse Waterweg nv, licht het belang van dit project toe: "Met de bouw van deze installaties zetten we een grote stap in het garanderen van een vlotte en veilige scheepvaart onder alle omstandigheden. Zodra alle pompen operationeel zijn, beschikt De Vlaamse Waterweg nv over krachtige middelen om de waterhuishouding van het Albertkanaal optimaal te beheren. Dit is niet alleen cruciaal voor de economische levensader die het Albertkanaal vormt, maar ook voor de uitdagingen van de klimaatverandering waar we mee geconfronteerd worden. Deze installaties zorgen ervoor dat we niet alleen onze waterhuishouding beter kunnen beheren, maar ook bijdragen aan de productie van hernieuwbare energie."
De gecombineerde pompinstallaties-waterkrachtcentrales op de zes sluizencomplexen (Wijnegem, Olen, Ham, Hasselt, Diepenbeek en Genk) zijn een mooi voorbeeld van waterrecuperatie. Water dat gebruikt wordt voor het versassen van schepen kan tijdens periodes van waterschaarste terug naar het bovenpand worden gepompt waardoor het schutverlies beperkt blijft. Hierdoor moet De Vlaamse Waterweg nv geen of minder maatregelen nemen om het waterverbruik van de kanalen te beperken.
Bovendien genereren deze installaties groene stroom wanneer er voldoende water beschikbaar is. Het hoogteverschil van 10 meter op de sluizencomplexen stelt ons in staat om energie uit waterkracht op te wekken, wat een duizendtal gezinnen van stroom kan voorzien en bijdraagt aan de Vlaamse doelen voor hernieuwbare energie.
Op woensdag 23 oktober 2024 werden in de nieuwe installatie in Genk drie enorme Archimedesschroeven geplaatst in de vijzelgoten. Deze vijzels vormen het ‘hart’ van de centrale en behoren met een diameter van 4,3 meter en een lengte van 28 meter tot de grootste schroeven ter wereld. Elke combinatie vijzel en vijzelgoot weegt 95 ton. Elk van de vijzels kan 5 m³ water per seconde over een hoogte van meer dan 10 meter oppompen.
De schroeven arriveerden per schip vanuit Roeselare en werden met grote kranen één voor één in de vijzelgoten van de installatie geplaatst. “De plaatsing van de vijzels was gezien de enorme afmetingen en het gewicht van de schroeven een technisch hoogstandje. Ook de nabijheid van het sluizencomplex maakten de installatie extra complex”, aldus Chris Danckaerts. “Dergelijke werken zijn uiteraard nooit evident en vragen altijd een goede voorbereiding. Ik ben dan ook bijzonder trots op het werfteam en de goede samenwerking tussen onze eigen medewerkers en de aannemer.”
De installatie in Genk wordt gebouwd door de Tijdelijke Handelsvereniging Eureka (EQUANS-HYE nv). De schroeven worden gebouwd door de firma Vandezande uit Diksmuide. De totale kostprijs van het project bedraagt 7,5 miljoen euro en de werken zullen naar verwachting afgerond zijn tegen de zomer van 2025.