Het Albertkanaal is een belangrijk economisch knooppunt binnen de Noordzee-Mediterrane corridor. Het kanaal verbindt de Haven van Antwerpen en de Schelde met de Maas in Luik. Binnenvaarttransport op het Albertkanaal omvat trouwens ook heel wat grensoverschrijdend watertransport van en naar Nederland, Frankrijk en Duitsland.
Jaarlijks wordt er via het Albertkanaal bijna 40 miljoen ton goederen vervoerd – het equivalent van zo’n twee miljoen vrachtwagens. Goed voor meer dan 50% van het binnenvaartvervoer in Vlaanderen! Een groot deel van de trafiek op dit kanaal bestaat uit containertransport.
Om tegemoet te komen aan de verwachte toename qua goederen in het algemeen (en containertransport in het bijzonder) moesten we de knelpunten op het Albertkanaal aanpakken. De te lage doorvaarthoogte van bruggen en de beperkte breedte van het kanaal tussen Antwerpen en Wijnegem op kop! Zo kunnen ze de economische groei van het Albertkanaal niet meer hinderen én is het pad naar de versterking van de binnenvaart als onmisbare logistieke schakel in Vlaanderen vrij.
Alle bruggen op een minimale doorvaarthoogte van 9,10 meter brengen, biedt opportuniteiten voor Short Sea Shipping, vierlaags containertransport, drielaags high cube containertransport én grotere projectcargo (grote ladingen uit één stuk). Zo stimuleert De Vlaamse Waterweg nv het gebruik van de binnenvaart, wat de files en CO2-uitstoot in Vlaanderen ten goede komt. Op 5 februari 2024 vaarde het eerste vierlaagse containerschip over het Albertkanaal.
Uitgevoerde werken
De hoogte onder de bruggen was een echte bottleneck voor de binnenscheepvaart op het Albertkanaal. Dankzij de verhoging tot een vrije hoogte van 9,10 m kunnen binnenschepen met vier lagen containers veilig en vlot voorbijvaren. Bovendien biedt het kansen voor Short Sea Shipping, vierlaags containertransport en drielaags high cube containertransport én grotere projectcargo (grote ladingen uit één stuk).
Onderstaande kaart bevat een overzicht van de 62 bruggen over het Albertkanaal. Hiervan werden in de periode 2007-2024 50 bruggen aangepakt. Het laatste obstakel – de brug van Wijnegem – werd in januari 2024 weggewerkt. Het Albertkanaal wordt zo meer dan ooit een watersnelweg tussen zeehavens en het hinterland.
Het kanaalvak Wijnegem-Antwerpen werd aangepast tot klasse VIb-bevaarbaarheid (bevaarbaar voor schepen tot 10.000 ton). Dit vergde investeringen in de verbreding en verdieping van het kanaal en in de aanpassing van de oevers.
Het Albertkanaal wordt gevoed met Maaswater uit Luik en Maastricht. Bij lange droogtes daalt het debiet van de Maas zo veel dat de wateronttrekking beperkt moet worden. De toename van de scheepvaartrafiek maakt dan weer dat de waterbehoefte van het Albertkanaal en de Kempense kanalen steeds stijgt. Gevolg? Bij langdurige droogte kunnen de waterpeilen in het Albertkanaal niet altijd meer worden gegarandeerd. Dankzij de bouw van pompinstallaties kunnen we dit gelukkig vermijden.
De gecombineerde pompinstallaties-waterkrachtcentrales op de zes sluizencomplexen (Wijnegem, Olen, Ham, Hasselt, Diepenbeek en Genk) zijn een mooi voorbeeld van waterrecuperatie. Water dat gebruikt wordt voor het versassen van schepen kan bij waterschaarste terug naar het bovenpand worden gepompt. Zo blijft het schutverlies beperkt. Hierdoor hoeven we geen of minder maatregelen te nemen om het waterverbruik van de kanalen te beperken.
Dankzij de speciale pompen kan zo een diepgangbeperking vermeden worden. Die beperking wordt opgelegd bij lage waterstanden en betekent concreet dat binnenschippers alleen maar het water op mogen met sterk verminderde vracht. Dat zorgt voor economisch verlies en het beschadigt de betrouwbaarheid van de binnenvaart.
Bij wateroverschot functioneren de installaties als waterkrachtcentrale. De combinatie van pompinstallatie en waterkrachtcentrale is uniek in de wereld.
Uitgevoerde werken
De hoogte onder de bruggen was een echte bottleneck voor de binnenscheepvaart op het Albertkanaal. Dankzij de verhoging tot een vrije hoogte van 9,10 m kunnen binnenschepen met vier lagen containers veilig en vlot voorbijvaren. Bovendien biedt het kansen voor Short Sea Shipping, vierlaags containertransport en drielaags high cube containertransport én grotere projectcargo (grote ladingen uit één stuk).
Onderstaande kaart bevat een overzicht van de 62 bruggen over het Albertkanaal. Hiervan werden in de periode 2007-2024 50 bruggen aangepakt. Het laatste obstakel – de brug van Wijnegem – werd in januari 2024 weggewerkt. Het Albertkanaal wordt zo meer dan ooit een watersnelweg tussen zeehavens en het hinterland.
Het kanaalvak Wijnegem-Antwerpen werd aangepast tot klasse VIb-bevaarbaarheid (bevaarbaar voor schepen tot 10.000 ton). Dit vergde investeringen in de verbreding en verdieping van het kanaal en in de aanpassing van de oevers.
Het Albertkanaal wordt gevoed met Maaswater uit Luik en Maastricht. Bij lange droogtes daalt het debiet van de Maas zo veel dat de wateronttrekking beperkt moet worden. De toename van de scheepvaartrafiek maakt dan weer dat de waterbehoefte van het Albertkanaal en de Kempense kanalen steeds stijgt. Gevolg? Bij langdurige droogte kunnen de waterpeilen in het Albertkanaal niet altijd meer worden gegarandeerd. Dankzij de bouw van pompinstallaties kunnen we dit gelukkig vermijden.
De gecombineerde pompinstallaties-waterkrachtcentrales op de zes sluizencomplexen (Wijnegem, Olen, Ham, Hasselt, Diepenbeek en Genk) zijn een mooi voorbeeld van waterrecuperatie. Water dat gebruikt wordt voor het versassen van schepen kan bij waterschaarste terug naar het bovenpand worden gepompt. Zo blijft het schutverlies beperkt. Hierdoor hoeven we geen of minder maatregelen te nemen om het waterverbruik van de kanalen te beperken.
Dankzij de speciale pompen kan zo een diepgangbeperking vermeden worden. Die beperking wordt opgelegd bij lage waterstanden en betekent concreet dat binnenschippers alleen maar het water op mogen met sterk verminderde vracht. Dat zorgt voor economisch verlies en het beschadigt de betrouwbaarheid van de binnenvaart.
Bij wateroverschot functioneren de installaties als waterkrachtcentrale. De combinatie van pompinstallatie en waterkrachtcentrale is uniek in de wereld.
Economisch Netwerk Albertkanaal (ENA)
Het Economisch Netwerk Albertkanaal is een ruimtelijk samenhangend netwerk van Vlaamse gemeenten die aan het Albertkanaal liggen, in de nabijheid van de E313. Het netwerk heeft als doel de economische sterktes van het gebied op elkaar af te stemmen en de economische groei gestructureerd op te vangen.
De omgeving rond het Albertkanaal is bij uitstek geschikt voor het voorzien van nieuwe regionale bedrijventerreinen. Het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen wijst op het belang om het Albertkanaal als een ruimtelijk samenhangend netwerk te beschouwen en om de inspanningen over de hele lengte van het Albertkanaal te coördineren vanop gewestelijk niveau. Zo kunnen de economische sterktes van het gebied elkaar aanvullen en kan de economische groei gestructureerd worden opgevangen.