Jaagpaden

Wat zijn jaagpaden?

Jaagpaden zijn de verharde of onverharde trekwegen langs weerszijden van de kanalen. Het gebruik van het jaagpad is geregeld in het ‘Algemeen Reglement der Scheepvaartwegen van het Koninkrijk’ (Koninklijk Besluit van 15 oktober 1935) en binnenkort door het uitvoeringsbesluit Jaagpaden van het Scheepvaartdecreet (2022).

Jaagpaden vervullen een specifieke rol in de beheers- en (transport)economische functie van waterwegen. Een jaagpad moet namelijk toelaten de waterwegen te beheren en te onderhouden. Het jaagpad kan tevens bedrijven de mogelijkheid bieden om gebruik te maken van de waterweg voor het (na)transport van goederen. In sommige gevallen is de ruimte van een jaagpad ook noodzakelijk om overslagactiviteiten te realiseren omdat het jaagpad zorgt voor aansluiting van de kaaimuur met het bedrijventerrein.

Het jaagpad wordt met andere woorden gebruikt voor:

• voor de transportfunctie van de waterweg (overslag en aan- en afvoer van goederen van bedrijven);
• voor toezicht, inspectie, onderhoud van waterweginfrastructuur en de toegang tot vaartuigen;
• voor de waterbeheersing (toezicht, inspectie, onderhoud van kunstwerken, oevers, enz.);
• voor het uitvoeren van infrastructuurprojecten.

Daarnaast hebben jaagpaden ook een functie als ontsluitingsweg voor bepaalde percelen (bv. landerijen, woningen) en als dienstweg voor andere overheidsdiensten die werken moeten uitvoeren langs de jaagpaden in functie van o.a. waterzuivering, waterkwaliteit, elektriciteitsvoorziening, bermonderhoud, rattenbestrijding, etc.

Jaagpaden hebben ook een belangrijke toeristisch-recreatieve functie. Als vlotte autoluwe verbindingen oefenen ze een grote aantrekkingskracht uit op toeristische wandelaars en fietsers, wielertoeristen en fietsers die snel en veilig naar het werk willen fietsen. Ook rolschaatsers en hengelaars maken gebruik van het jaagpad. 

Wie mag op het jaagpad komen?

De toegang tot het jaagpad wordt geregeld door art. 93 van het Algemeen Reglement der Scheepvaartwegen van het Koninkrijk. De borden (C3-verbodsbord met blauwe onderborden) die aan de toegang van het jaagpad zijn geplaatst geven meer duidelijkheid over de toegankelijkheid van het jaagpad in. 

Algemeen zijn jaagpaden toegankelijk voor voetgangers, (elektrische) fietsers, bromfietsers klasse A en het bevoegde personeel van De Vlaamse Waterweg nv in de uitoefening van haar taken. Ook Speed pedelecs zijn sinds kort toegelaten op de jaagpaden. Opgelet: net als iedere jaagpadgebruiker moet ook een speed pedelec zich houden aan de maximumsnelheid van 30 km/u.

Auto’s zijn doorgaans verboden op de jaagpaden. In sommige gevallen kan echter een toelating verkregen worden voor het rijden met motorvoertuigen op jaagpaden. Enkele voorbeelden hiervan zijn:

• De werknemers van bedrijven die in opdracht van De Vlaamse Waterweg nv werken uitvoeren, krijgen onder bepaalde voorwaarden een toelating om op het jaagpad te rijden;
• In het kader van watergebonden activiteiten kunnen werknemers van bedrijven een toelating krijgen om met voertuigen over een beperkte afstand op het jaagpad te rijden;
• Er kan een toelating verleend worden aan actieve schippers, scheepsbevrachters, rederijen, scheepsherstellers en bevoorraders, binnenvaartorganisaties, nutsmaatschappijen en andere overheidsinstellingen en openbare diensten.;
• Een bijzondere categorie zijn personen met een handicap die in functie van de hengelsport onder bepaalde strikte voorwaarden een toelating kunnen krijgen om met hun voertuig over een beperkte afstand op het jaagpad te rijden.

Meer informatie over jaagpadtoelatingen

Algemene gedragsregels

Op de jaagpaden gelden de bepalingen van de Wegcode. Elke bestuurder die de rijbaan volgt, moet zo dicht mogelijk bij de rechterrand van de rijbaan blijven (art. 9 Wegcode).

• Mogen groepen op het jaagpad fietsen?
  Ja, maar de groep mag maximaal uit 50 fietsers bestaan. Groepen van meer dan 50 fietsers moeten namelijk, op een afstand van ongeveer 30 meter, voorafgegaan en gevolgd worden door een begeleidende auto (art. 43 bis Wegcode). Auto's zijn enkel toegelaten op het jaagpad mits toestemming van de waterwegbeheerder.
   
• Volgen ook voetgangers de Wegcode?
  Ja, zeker. Ze gaan links ten opzichte van de door hen gevolgde richting wanneer ze de rijbaan volgen, of rechts wanneer veiligheidsredenen het rechtvaardigen (art. 42 Wegcode). Dit kan vb. zijn in een gevaarlijke bocht, waar ze tegenliggers moeilijk zien komen.
   
• Wat met voetgangers in groep?
  Stoeten, processies en voetgangers in groep vergezeld van een leider, mogen de rijbaan volgen; in dat geval moeten zij rechts gaan. Groepen voetgangers van minimum vijf personen, vergezeld van een leider, mogen evenwel ook de linkerkant van de rijbaan volgen. In dat geval moeten zij achter elkaar lopen. Wanneer de zichtbaarheidsvereisten, bedoeld in artikel 30 van toepassing zijn, moet de positie van de lichten, omgekeerd worden (art. 42 Wegcode).
   
• Hoe moeten een fietser en een voetganger elkaar kruisen?
  Wanneer een fietser en een wandelaar elkaar in tegengestelde richting kruisen, bevinden ze zich doorgaans aan dezelfde kant van het pad: wandelaars gaan links (tegen de rijrichting in), fietsers rijden rechts (met de rijrichting mee). Wandelaars kunnen het aankomende verkeer goed zien. De fietser waarvan het doorrijden wordt belemmerd moet vertragen en, zo nodig, stoppen om doorgang te verlenen aan de voetganger (art. 15 Wegcode).

De algemene gedragsregels zijn altijd van toepassing: wees hoffelijk, zorg voor veiligheid, laat geen afval achter en pas je gedrag aan de omstandigheden aan (art. 7 Wegcode)

Jaagpadtoelatingen

Je kan een toelating aanvragen om met één of meerdere motorvoertuigen op de jaagpaden te rijden die gelegen zijn langs de waterwegen in beheer bij De Vlaamse Waterweg nv.

Meer informatie over de categorieën, tarieven en voorwaarden

Hoe snel mag ik rijden op het jaagpad? 30 km/u!

Volgens art. 93 van het Algemeen Reglement der Scheepvaartwegen van het Koninkrijk is de maximum toegelaten snelheid op het jaagpad 30 km/u. In onveilige zones kan de snelheid beperkt worden. Dit wordt aangegeven met de nodige signalisatie.

Uit een brede jaagpadbevraging met bijna 9.000 respondenten blijkt dat 70% van de gebruikers deze maximumsnelheid geschikt vindt. Het gevoel van onveiligheid en het risico op en de ernst van ongevallen neemt ook toe naarmate het snelheidsverschil groter wordt.

Alle gebruikers, ook fietsers, bromfietsers, auto's met toelating en het bevoegde personeel van De Vlaamse Waterweg nv in de uitoefening van hun functie, moeten daarom hun snelheid aanpassen o.a. wegens de aanwezigheid van andere weggebruikers, de weersomstandigheden, het zicht, de staat van de weg, en andere omstandigheden. Belangrijk is om voldoende veiligheidsafstand aan te houden t.o.v. andere gebruikers van het jaagpad en in alle omstandigheden te kunnen stoppen voor een hindernis.

Hou er ook altijd rekening mee dat de plaatselijke signalisatie steeds voorrang heeft op een eventuele jaagpadtoelating. Zo kan het verkeer op het jaagpad tijdelijk of definitief worden afgesloten of omgeleid voor (onderhouds)werken, los- of laadactiviteiten aan de kaaimuren of de organisatie van een evenement.

Het politioneel toezicht wordt uitgeoefend door het daartoe aangesteld personeel van De Vlaamse Waterweg nv en de federale en lokale politiediensten.

Visie op de jaagpaden

In het voorjaar van 2023 stelde De Vlaamse Waterweg nv een nieuwe beleidsvisie over het functioneel en recreatief gebruik van de jaagpaden voor. Verneem er meer over in het nieuwsbericht, of raadpleeg de volledige visietekst, of lees het antwoord op enkele veel gestelde vragen over deze beleidsvisie: