Zone Nieuw Zuid van Antwerpse Scheldekaaien officieel geopend

Die ingrepen maken deel uit van het Sigmaplan, dat Vlaanderen beter wil beschermen tegen overstromingen, rekening houdend met de stijgende zeespiegel. In dit deel van de kaaien kwamen zowel dijken als ondergrondse waterkerende muren. De heraanleg zorgt dus niet alleen voor beleving en verkoeling, maar ook voor bescherming.

Stabilisatie kaaimuur 

Van alle zones binnen het Scheldekaaienproject verkeerde de kaaimuur in Nieuw Zuid in de slechtste staat. Metingen toonden aan dat de muur kantelde en verschoof richting Schelde. Scheuren en verzakkingen, vooral ter hoogte van de ‘blauwe steen’, wezen op ernstige, onherstelbare schade. Daarom besliste De Vlaamse Waterweg nv om de muur volledig af te breken en te vervangen door een nieuwe constructie.

Na enkele proefontploffingen in 2015 startte begin 2016 de afbraak van het eerste deel met explosieven. Die aanpak werd later ook in vier andere zones toegepast. Na de sloop werd eerst het stalen geraamte van de nieuwe kaaimuur opgebouwd. Vervolgens kreeg de muur opnieuw zijn herkenbare uitzicht. Voor de afbraak haalden we de authentieke elementen – zoals de blauwe deksteen, natuurstenen bekleding en bolders – zorgvuldig weg. Van die onderdelen maakten we afgietsels die als mal dienden voor de nieuwe betonnen afwerking. Bovenop de stalen wand kwam een betonnen draagbalk. Tot aan de gemiddelde hoogwaterlijn werd het historische metselwerk natuurgetrouw nagebootst. Daarboven reconstrueerden we de originele muurbekleding met gerecupereerde natuursteen. Ook de blauwe deksteen en de typische bolders keerden terug op hun plek. Zo behoudt de kaaimuur zijn historische uitstraling, met een veilige en duurzame onderbouw.

Hoe dat allemaal in zijn werk ging, zie je in dit filmpje. Een proces van zes maanden samengevat in drie minuten!

Nieuwe waterkering

In 2022 werd het ontwerp voor de verhoogde waterkering afgerond, in 2023 gingen de werken van start. Omdat de nieuwe waterkering grotendeels in de publieke ruimte zit, werd de aanleg gecombineerd met de inrichting van het park. Het resultaat? Eén doorlopende en verhoogde waterkering van 1,85 kilometer, die aansluit op de al gerealiseerde delen ter hoogte van Sint-Andries en Het Zuid.

“Het Masterplan Scheldekaaien is een prachtige samenwerking tussen verschillende partners,” zegt Vlaams minister van Mobiliteit, Openbare Werken, Havens en Sport Annick De Ridder. “De Vlaamse Waterweg nv zorgt voor meer waterveiligheid en de stad Antwerpen realiseert nadien een mooi park. Vanuit Vlaanderen investeerden we In totaal 70 miljoen euro voor de stabilisatiewerken aan de kaaimuur en de vernieuwing van de waterkering in zone Nieuw Zuid..”

Het park kreeg een gevarieerde invulling met open grasvelden, een boomgaard, een waterbos en zichtbare waterkanalen die bijdragen aan biodiversiteit en hittestress tegengaan. Fietsers kunnen opnieuw in één rechte lijn langs de Schelde rijden. Ook zitplekken, sportzones en speelplekken zijn geïntegreerd, net als twee paviljoenen die later worden ingevuld.

De heraanleg van de Scheldekaaien is een samenwerking tussen De Vlaamse Waterweg nv en de stad Antwerpen. De Vlaamse Waterweg nv stond in voor de stabilisatie van de historische kaaimuur en de aanleg van de verhoogde waterkering. AG Vespa, het stadsbedrijf voor vastgoed en stadsontwikkeling, nam in opdracht van de stad de herinrichting van de publieke ruimte op zich.

Het ontwerp van het nieuwe park op Nieuw Zuid is van de hand van PROAP, WIT architecten en Sweco. De uitvoering gebeurde door Stadsbader nv, in samenwerking met water-link en Aquafin.