Herstel en verbreding jaagpaden Dender

Van aan de gewestgrens in Geraardsbergen tot aan de spoorbrug in Erembodegem zijn de jaagpaden langs de Dender op veel plaatsen amper 2 meter breed en zijn ze daarenboven op heel wat plaatsen in heel slechte staat.  De oorzaken voor de slechte staat zijn onder andere wortelopdruk van bomen langs het jaagpad en het afscheuren van de zijkanten van het jaagpad. Dit heeft als gevolg dat op sommige locaties nog maar een veilige en bruikbare ruimte overblijft met een breedte van ca. 1,5 meter. Ter hoogte van Pollare is over een lengte van 540 meter bovendien slechts een halfverharding aanwezig. Herstel dringt zich dus op.

Het project heeft als doel het jaagpad te herstellen en te verbreden zodat het onderhoud van de infrastructuur van De Vlaamse Waterweg nv op een veilige en efficiënte manier kan gebeuren en zodat het jaagpad veilig en comfortabel is voor de medegebruikers. Daarvoor dient het jaagpad op een minimale breedte van 3 meter te worden gebracht.

Terwijl de jaagpaden van oorsprong een onderhoudsfunctie hebben, zijn daar op heden verschillende secundaire functies bijgekomen. Zo wordt het jaagpad langs de Dender intensief gebruikt door fietsers en wandelaars. Verschillende zones van het jaagpad zijn onderdeel van recreatieve routes zoals het wandelknooppuntennetwerk en het fietsknooppuntennetwerk of zijn jaagpaden aangeduid als fietssnelwegen. Op sommige locaties maakt het jaagpad deel uit van het Bovenlokaal Functioneel Fietsroutenetwerk (BFF). Ook is er ruimte voor natuurspotters, vissers en op verschillende locaties is er toegang tot aanmeerplaatsen of jachthavens. Het medegebruik van het jaagpad valt dus niet te onderschatten.

Het te smalle jaagpad zorgt op dagelijkse basis voor conflictsituaties tussen de verschillende gebruikers. De verschillende gebruikers zijn onder meer de werknemers van de Vlaamse Waterweg die controles uitvoeren, onderhoudsaannemers die herstellingen uitvoeren, groenaannemers die maai- en snoeiwerken doen, wandelaars, fietsers, hengelaars… Als een voertuig een andere jaagpadgebruiker moet kruisen, is het onmogelijk om dit te doen zonder dat één van beide moet uitwijken in de berm. Dit kan vooral bij nat weer en winterweer leiden tot zeer gevaarlijke situaties. Niet enkel herstel van de bestaande toestand maar ook het veiligere en comfortabeler maken van het jaagpad zijn aan de orde.

Momenteel zit het project nog in de onderzoeksfase. Verdere timing en prioritering van het project zijn afhankelijk van de uitkomst van de onderzoeken, de goedkeuring van de ADC-toets en het verloop van de uitvoering van het project Ruimte voor Water.

Onderzoeksfase

Uit de eerste inventarisatie kan al geconcludeerd worden dat het jaagpad langs de Dender zich quasi over de volledige lengte in kwetsbaar gebied situeert, meer bepaald binnen de Natura2000-gebieden en gebieden van het Vlaams Ecologisch Netwerk (VEN). 

Door het jaagpad te verbreden, kan er een ruimtelijke impact zijn op deze ecologisch waardevolle gebieden. Om de impact op de natuurwaarden te bepalen zullen zowel een Passende Beoordeling als een Verscherpte Natuurtoets opgesteld worden. Hierop volgend zal een procedure (ADC-toets) opgestart worden ter validatie door het Agentschap Natuur en Bos dat de mogelijkheid tot verbreding van het jaagpad en eventuele compensatie voor de inname van natuur bekijkt. 

Ook het waterverhaal dient hier bekeken te worden aangezien er ruimte voor water zal ingenomen worden. Gezien de uitgestrektheid van het projectgebied kunnen de noodzakelijke compensaties voor natuur en water best in een ruimer verhaal gekaderd worden en waar mogelijk samen ingezet worden op die locaties waar de bestaande natuur opgewaardeerd kan worden. 

Het lopende onderzoek bestaat uit:

• Passende beoordeling en Verscherpte natuurtoets
• ADC-toets
  • Er zijn geen alternatieven voorhanden (A)
  • Er is een dwingende reden van groot openbaar belang aanwezig (D)
  • Er worden compenserende maatregelen genomen (C) 

“Een project waarbij uit de natuurbeoordelingen blijkt dat het een betekenisvolle aantasting (passende  beoordeling) en/of onvermijdbare en onherstelbare schade (verscherpte natuurtoets) zal veroorzaken, kan enkel doorgang vinden indien een strikte afwijkingsprocedure (de zogenaamde ‘ADC-toets’) wordt gevolgd” (artikel 6, lid 4 Habitatrichtlijn omgezet door artikel 36ter, § 5 Natuurdecreet).  

Een project zoals dit met mogelijk betekenisvolle impact op Habitatrichtlijngebied en VEN kan dus enkel doorgaan als voldaan is aan de drie voorwaarden van de strikte afwijkingsprocedure:  

Als ANB oordeelt dat er andere aanvaardbare alternatieven zijn voor de verbreding of als ze oordelen dat er onvoldoende natuur kan gecompenseerd worden zal de afwijking niet toegestaan worden en kan de verbreding van de jaagpaden niet uitgevoerd worden.

• Compensatie inname ruimte voor water

Door de verbreding van de jaagpaden dient er ruimte voor water ingenomen te worden in overstromingsgevoelige gebied. Deze inname dient gecompenseerd te worden op een andere plaats. Onderzoek is nodig waar deze compensatie kan gebeuren.

• MER 

Voor het project dient ook een milieueffectenrapport opgesteld worden.

• Eigendomssituatie 

Om het jaagpad te kunnen verbreden tot 3 meter dient eerst de eigendomssituatie onderzocht te worden. De exacte eigendomsgrenzen zullen bepaald worden.

• Ontwerpconcept

Vertrekkend vanuit een algemeen wensbeeld wordt voor elke zone een ontwerpconcept uitgewerkt dat rekening houdt met het bestaande reliëf, de natuurwaarden, de beschikbare ruimte, etc.