Langs de Schelde in Dendermonde ligt het Sigmaproject Vlassenbroek. Deze plaats is ideaal gelegen om de Schelde meer ruimte te geven bij stormvloed, waardoor de hele regio wordt beschermd. Het gecontroleerd overstromingsgebied (GOG) Vlassenbroek bestaat uit twee delen, van elkaar gescheiden door een overstroombare compartimenteringsdijk. Beide gebieden hebben een veiligheidsfunctie, maar er ontwikkelt zich ook bijzondere natuur. In het noordoosten van Vlassenbroek ligt ook nog Uiterdijk, een bestaand GOG van 12 hectare. Dit gebied zullen we ontpolderen.
De werken hebben een dubbel doel: de regio beter beschermen tegen overstromingen én Europees beschermde natuur in ere herstellen. De compartimenteringsdijk verdeelt het gebied van zo’n 248 hectare in 2 delen. Het noordelijke deel is een gebied met een gecontroleerd gereduceerd getij (GGG): via de inwateringssluis stroomt een beperkte hoeveelheid water op het ritme van het getij in en uit het gebied. Het zuidelijke deel is niet onderhevig aan GGG, maar is door de instelling van hoge grondwaterstanden essentieel voor de ontwikkeling van waardevol wetland. In het noordoosten van Vlassenbroek ligt Uiterdijk, een GOG van 11 hectare. We ontpolderen het gebied zodat er weer water in kan stromen op het ritme van eb en vloed.
De dijkwerken zijn intussen afgerond. De jaagpaden op de overloopdijk en de ringdijk zijn dus opnieuw toegankelijk.
Vlassenbroek | Sigmaplan
Bescherming tegen wateroverlast
Bij stormtij, wanneer een springtij op de Schelde samenvalt met een noordwesterstorm, zal het noordelijke deel zijn veiligheidsfunctie opnemen. Het gebied zal op een gecontroleerde wijze vollopen via de (verlaagde) overloopdijk. De overloopdijk van het zuidelijke deel wordt iets hoger aangelegd en zal dus enkel bij extreem hoge waterstanden overstromen. Zo’n uitzonderlijke situatie komt maar één keer in de vijftig jaar voor. In het westen en het zuiden aan de landzijde van de ringdijk zorgen een nieuwe verzamelgracht en twee bufferbekkens voor de afvoer van het water. En een vernieuwd pompstation kan grotere hoeveelheden regenwater wegpompen als de buffercapaciteit van het overstromingsgebied overschreden is. Op die manier zijn de inwoners zelfs in de meest extreme situaties beschermd tegen wateroverlast.
Geniet van getijdennatuur
Dankzij een gecombineerde in- en uitwateringssluis zal er in het noordelijk deel elke dag rivierwater het gebied in- en uitstromen, op het ritme van eb en vloed. Getijdengebieden blinken uit in diversiteit. Zeker die van de Schelde: er is het ritme van eb en vloed, de unieke overgang van zoet naar zout en het samenspel tussen water, zand en slib. In die wereld van verschillen boetseert de rivier een netwerk van slikken, schorren, geulen en kreken. Elk van die biotopen heeft zijn eigen typische bewoners. Het zuidelijk deel zal als wetland een toplocatie zijn voor vochtminnende bomen, zoals elzen, essen en wilgen. Op andere plaatsen schiet dan weer riet op.
Aantrekkingskracht voor zeldzame soorten
Vlassenbroek is heel divers op het vlak van fauna en flora. Het was een van de eerste gebieden waar de bever werd opgemerkt. Je kan hier tal van zangvogels spotten, zoals de blauwborst. Recent werden er ook enkele soorten waargenomen die erg zeldzaam zijn in België. Zo vertoefde hier lange tijd een dwergarend en broedde er een koppel zwarte wouwen. Met steun van de lokale natuurvereniging Vogelwerkgroep ’s Heerenbosch bouwen we een oeverzwaluwwand. De populatie van oeverzwaluwen in Vlaanderen is namelijk sterk gedaald: op 20 jaar tijd van 6.000 à 7.000 paren naar 2.000 paren.
De werken in Vlassenbroek naderen hun einde. Het gebied is actief als gecontroleerd overstromingsgebied sinds het najaar van 2025 en kan dus water uit de Schelde bufferen bij stormtij.
In 2026 wordt er nog gewerkt aan verschillende recreatieve elementen in het gebied.
De werken hebben een dubbel doel: de regio beter beschermen tegen overstromingen én Europees beschermde natuur in ere herstellen. De compartimenteringsdijk verdeelt het gebied van zo’n 248 hectare in 2 delen. Het noordelijke deel is een gebied met een gecontroleerd gereduceerd getij (GGG): via de inwateringssluis stroomt een beperkte hoeveelheid water op het ritme van het getij in en uit het gebied. Het zuidelijke deel is niet onderhevig aan GGG, maar is door de instelling van hoge grondwaterstanden essentieel voor de ontwikkeling van waardevol wetland. In het noordoosten van Vlassenbroek ligt Uiterdijk, een GOG van 11 hectare. We ontpolderen het gebied zodat er weer water in kan stromen op het ritme van eb en vloed.
De dijkwerken zijn intussen afgerond. De jaagpaden op de overloopdijk en de ringdijk zijn dus opnieuw toegankelijk.
Vlassenbroek | Sigmaplan
Bescherming tegen wateroverlast
Bij stormtij, wanneer een springtij op de Schelde samenvalt met een noordwesterstorm, zal het noordelijke deel zijn veiligheidsfunctie opnemen. Het gebied zal op een gecontroleerde wijze vollopen via de (verlaagde) overloopdijk. De overloopdijk van het zuidelijke deel wordt iets hoger aangelegd en zal dus enkel bij extreem hoge waterstanden overstromen. Zo’n uitzonderlijke situatie komt maar één keer in de vijftig jaar voor. In het westen en het zuiden aan de landzijde van de ringdijk zorgen een nieuwe verzamelgracht en twee bufferbekkens voor de afvoer van het water. En een vernieuwd pompstation kan grotere hoeveelheden regenwater wegpompen als de buffercapaciteit van het overstromingsgebied overschreden is. Op die manier zijn de inwoners zelfs in de meest extreme situaties beschermd tegen wateroverlast.
Geniet van getijdennatuur
Dankzij een gecombineerde in- en uitwateringssluis zal er in het noordelijk deel elke dag rivierwater het gebied in- en uitstromen, op het ritme van eb en vloed. Getijdengebieden blinken uit in diversiteit. Zeker die van de Schelde: er is het ritme van eb en vloed, de unieke overgang van zoet naar zout en het samenspel tussen water, zand en slib. In die wereld van verschillen boetseert de rivier een netwerk van slikken, schorren, geulen en kreken. Elk van die biotopen heeft zijn eigen typische bewoners. Het zuidelijk deel zal als wetland een toplocatie zijn voor vochtminnende bomen, zoals elzen, essen en wilgen. Op andere plaatsen schiet dan weer riet op.
Aantrekkingskracht voor zeldzame soorten
Vlassenbroek is heel divers op het vlak van fauna en flora. Het was een van de eerste gebieden waar de bever werd opgemerkt. Je kan hier tal van zangvogels spotten, zoals de blauwborst. Recent werden er ook enkele soorten waargenomen die erg zeldzaam zijn in België. Zo vertoefde hier lange tijd een dwergarend en broedde er een koppel zwarte wouwen. Met steun van de lokale natuurvereniging Vogelwerkgroep ’s Heerenbosch bouwen we een oeverzwaluwwand. De populatie van oeverzwaluwen in Vlaanderen is namelijk sterk gedaald: op 20 jaar tijd van 6.000 à 7.000 paren naar 2.000 paren.
De werken in Vlassenbroek naderen hun einde. Het gebied is actief als gecontroleerd overstromingsgebied sinds het najaar van 2025 en kan dus water uit de Schelde bufferen bij stormtij.
In 2026 wordt er nog gewerkt aan verschillende recreatieve elementen in het gebied.
