Nieuw Sigmaplangebied De Bunt in Hamme klaar om water te bufferen bij stormtij

De Bunt ligt in Hamme, waar de Durme uitmondt in de Schelde, en vormt een nieuwe schakel binnen de keten van overstromingsgebieden van het Sigmaplan. Het gebied combineert waterveiligheid, natuurontwikkeling en zachte recreatie. Op en langs de ringdijk zijn gescheiden paden aangelegd: wandelaars gebruiken het pad op de kruin van de dijk, terwijl fietsers onderaan de dijk rijden. Zo kunnen beide veilig van het open rivierenlandschap genieten zonder elkaar te hinderen.

Klaar voor het stormseizoen

Met de officiële ingebruikname is De Bunt operationeel bij de start van het stormseizoen. Bij uitzonderlijk hoge waterstanden stroomt overtollig water uit de Durme of de Schelde over de verlaagde overloopdijken het gebied binnen. De nieuwe hoge ringdijk rond het gebied beschermt de omgeving tegen wateroverlast. De Bunt kan meer dan 2,5 miljoen kubieke meter, of 2,5 miljard liter, water bufferen. Dat komt overeen met de inhoud van meer dan 1.000 olympische zwembaden. Door het water tijdelijk op te vangen, daalt het waterpeil op de rivieren en neemt de druk op de dijken af. Zodra het tij keert, voeren de uitwateringssluizen het water opnieuw af. Een pompstation voert het water uit de waterlopen van de omliggende polders af naar het GOG, onafhankelijk van de waterstand in het gebied. Tijdens zo’n stormtij wordt de overloopdijk preventief afgesloten voor fietsers en voetgangers. Bezoekers moeten de afsluitingen en aanwijzingen ter plaatse altijd respecteren.

“Met De Bunt breiden we onze keten aan gecontroleerde overstromingsgebieden opnieuw gevoelig uit. Bij stormtij geven we het water gecontroleerd de ruimte en beschermen we Hamme en de ruime Scheldevallei beter tegen overstromingen. Dat we het gebied net bij de start van het stormseizoen in gebruik nemen, onderstreept hoe belangrijk deze investering is voor een veilige en klimaatrobuuste omgeving”, zegt Filip Boelaert, gedelegeerd bestuurder van De Vlaamse Waterweg nv.

De Bunt werkt niet alleen tijdens stormtij. Via de in- en uitwateringssluizen stroomt dagelijks een beperkte hoeveelheid rivierwater in en uit het gebied, op het ritme van eb en vloed. Daardoor ontstaan geleidelijk slikken en schorren met riet en wilgenvloedbos. Die zeldzame zoetwatergetijdennatuur biedt voedsel, rust en leefruimte aan tal van planten, vissen en vogels. Zo versterken waterveiligheid en natuurherstel elkaar op één plek.

“Het Sigmaplan beschermt niet alleen tegen overstromingen, maar geeft rivieren en valleien opnieuw ruimte. Daardoor kunnen de natuurlijke processen zich terug herstellen en ontstaat er nieuw natuurgebied. Net die combinatie maakt het Sigmaplan uniek in Vlaanderen: waterveiligheid en natuurherstel versterken elkaar. Natte natuur heeft vele voordelen: ze buffert water bij storm en hevige regen, houdt water beschikbaar in droge periodes, slaat CO₂ op, zuivert water en creëert leefgebied voor planten en dieren voor bijvoorbeeld otter en lepelaar”, zegt projectleider Hans De Schryver, van het Agentschap Natuur en Bos.

“De opening van De Bunt is een belangrijke mijlpaal voor Hamme. Dit gebied helpt onze inwoners en infrastructuur beter beschermen wanneer stormtij de waterstanden op de Schelde en de Durme opdrijft. Tegelijk krijgen Hammenaars er een bijzonder natuurgebied bij om te wandelen en te fietsen en het unieke getijdenlandschap van de Scheldevallei van dichtbij te beleven. Veiligheid staat daarbij voorop: wanneer de overloopdijk bij stormtij wordt afgesloten, vragen we iedereen om de signalisatie strikt te volgen”, zegt Lotte Peeters, burgemeester van Hamme.

Een langlopend Sigmaplanproject afgerond

De aanleg van De Bunt startte in 2015. Eerst bouwde De Vlaamse Waterweg nv de ringdijk rond het gebied. Daarna volgden de zuidelijke uitwateringssluis en de noordelijke in- en uitwateringssluis. In de laatste fase werden de watergeul in het gebied ingericht en de bestaande rivierdijken verlaagd tot overloopdijken. Vanaf nu kan De Bunt zijn rol als gecontroleerd overstromingsgebied met ruimte voor getijdennatuur opnemen. Ook de omgeving krijgt nog een verdere kwaliteitsimpuls. De schuilhut aan het veer Hamme-Tielrode wordt eind dit jaar vernieuwd. In 2027 volgen de parking en de site van het monument ter ere van Filip De Pillecyn.

Het gebied kon rekenen op bijkomende Europese ondersteuning via LIFE SPARC. De Vlaamse Waterweg nv en het Agentschap voor Natuur en Bos werken binnen het Sigmaplan samen aan meer waterveiligheid, robuuste natuur en een aantrekkelijke Scheldevallei. De gerealiseerde projecten vormen mee de basis van het landschap dat vandaag wordt beleefd als Nationaal Park Scheldevallei.

Sigmaplan

Het Sigmaplan is een omvangrijk programma dat Vlaanderen beter beschermt tegen overstromingen van de Schelde en haar zijrivieren en tegelijk waardevolle riviernatuur ontwikkelt. De Vlaamse Waterweg nv en het Agentschap voor Natuur en Bos voeren het plan samen uit. Ze verhogen en versterken dijken en leggen een keten van gecontroleerde overstromingsgebieden aan, waar overtollig rivierwater bij extreem hoge waterstanden tijdelijk en veilig kan worden opgevangen. Zo krijgen de rivieren meer ruimte zonder dat woongebieden en infrastructuur onder water komen te staan.

De Schelde staat in Vlaanderen in open verbinding met de Noordzee. Daardoor zijn eb en vloed niet alleen aan de kust merkbaar, maar ook diep landinwaarts. Het getij plant zich via de Schelde voort tot in Gent en beïnvloedt ook zijrivieren zoals de Durme, Rupel, Dijle, Zenne en Nete. Het waterpeil in deze getijdenrivieren stijgt en daalt dus tweemaal per dag.

Bij stormtij stuwt een krachtige westelijke tot noordwestelijke storm op de Noordzee extra zeewater richting de Scheldemonding. Wanneer dat samenvalt met hoogwater, en zeker met springtij, kunnen de waterstanden op de Schelde en haar zijrivieren uitzonderlijk hoog oplopen. De dijken en gecontroleerde overstromingsgebieden van het Sigmaplan beperken dan het overstromingsrisico: ze houden het water tegen of vangen het tijdelijk op tot het peil opnieuw daalt.