Op 30 april 2026 sprak de rechtbank van Eerste Aanleg in Dendermonde haar vonnis uit in de zaak tussen De Vlaamse Waterweg nv en een buurtbewoner uit Baasrode. De rechter oordeelde dat De Vlaamse Waterweg nv niet schuldig is aan het veroorzaken van de hinder die de buurtbewoner ervaart door de aanwezigheid van knijten. De Vlaamse Waterweg nv is tevreden met de uitspraak en wil vooral verder werken aan de uitvoering van het Sigmaplan.
In 2024 verklaarde de vrederechter van Dendermonde de klacht van een buurtbewoner over knijten afkomstig uit het ontpolderde gebied Groot Schoor ongegrond. Er was volgens de rechter geen bewezen causaal verband tussen het ontpolderde gebied Groot Schoor in Hamme en de aanwezigheid van knijten bij de buurtbewoner. Er werd echter beroep aangetekend tegen het vonnis, waardoor de zaak terechtkwam bij de rechtbank van eerste aanleg in Dendermonde.
Ook deze rechtbank sprak nu een vonnis uit en oordeelde dat er niet kan worden gesteld dat de toename van knijten veroorzaakt werd door de aanleg van het ontpolderde gebied Groot Schoor. De rechtbank besluit dat De Vlaamse Waterweg nv geen fouten heeft gemaakt bij de opstelling van de milieueffectenbeoordeling of de uitvoering van de werken aan het Sigmaplan. Het vonnis benadrukt dat er extra maatregelen op het terrein worden genomen waar nodig en dat er wordt ingezet op monitoring.
Deel van het ecosysteem
De Vlaamse Waterweg nv heeft begrip voor de hinder die enkele omwonenden ondervinden door knijten. Wel hebben we ons steeds verdedigd tegen de tenlastelegging dat onze organisatie de aanwezigheid van knijten heeft veroorzaakt door de aanleg van ontpolderingen.
De waterkwaliteit in de Schelde en zijrivieren is de laatste jaren enorm verbeterd. We merken dat de knijten, die 100 jaar geleden ook al voorkwamen in deze regio, terug aan een opmars zijn begonnen. Ze worden geholpen door de betere waterkwaliteit, maar ook door de klimaatopwarming. Knijten, maar ook muggen en andere insecten, zijn bijgevolg overal in opmars in de buurt van rivieren en water.
Knijten zullen altijd deel uitmaken van het natuurlijke ecosysteem, onder andere langs onze getijdenrivieren. Dat zeggen ook het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO) en Universiteit Antwerpen (UA). Wel is het zo dat op sommige de predatoren (vogels, vissen…) nog te weinig aanwezig zijn. Ook na de uitspraak van de rechtbank laten we ons ondersteunen door wetenschappelijke instanties en nemen we maatregelen op het terrein waar dat wenselijk is. Ook de monitoring zetten we verder zoals voordien.
Ontpolderingen en het Sigmaplan
Samen met het Agentschap voor Natuur en Bos legt De Vlaamse Waterweg nv in het kader van het Sigmaplan al jaren gecontroleerde overstromingsgebieden aan rond de Schelde en zijrivieren om mensen te beschermen tegen overstromingen bij stormtij. Sinds de actualisatie van het Sigmaplan in 2005, krijgen verschillende overstromingsgebieden ook een natuurinvulling. Zo combineren we waterveiligheid, met de ontwikkeling van kostbare getijdennatuur.
Ontpolderingen zijn een essentieel onderdeel van het Sigmaplan. Door land terug te geven aan de rivier ontstaan slikken en schorren die werken als natuurlijke buffers: ze remmen golven af, vangen piekdebieten op (de uitzonderlijk hoge waterstanden die optreden bij storm of hevige regenval) en groeien mee met de zeespiegel. Dat betekent dat ze zichzelf langzaam ophogen met slib dat het getij aanvoert, waardoor ze hun beschermende functie behouden, ook als de zeespiegel stijgt.
Daarnaast spelen ze een cruciale rol in de waterkwaliteit. Fijn slib en plantenwortels filteren het teveel aan stikstof en fosfor uit het water. Micro-organismen in de bodem breken vervuilende stoffen af, terwijl schorvegetaties koolstof vastleggen in de bodem. Tegelijk zorgt de wisselwerking tussen water, bodem en planten voor een betere zuurstofhuishouding in het estuarium. Zo werkt getijdennatuur als een natuurlijk zuiveringssysteem voor de rivier.
Een recent rapport van het INBO bevestigt: “Ontpolderingen leveren het meest complete en duurzame pakket aan ecosysteemdiensten. Ze zijn onmisbaar om de Europese natuur- en klimaatdoelen te halen.” Met ecosysteemdiensten bedoelen we de vele voordelen die de natuur ons oplevert: waterzuivering, opslag van koolstof en nutriënten, zuurstofproductie, bescherming tegen overstromingen, ruimte voor natuurbeleving en recreatie, én een grotere weerbaarheid tegen klimaatverandering. Ontpolderingen combineren al deze functies in één samenhangend systeem.
Ruimte voor de rivier
De Vlaamse Waterweg nv en het Agentschap voor Natuur en Bos zijn vastberaden om verder te blijven werken aan de waterveiligheid van onze gemeenten en steden en aan de ontwikkeling van getijdennatuur. Door de klimaatverandering stijgt de zeespiegel en krijgen we vaker te maken met extreme weersomstandigheden. Ruimte geven aan onze rivieren blijft dus essentieel, om het Schelde estuarium robuuster te maken en bewoners langs onze getijdenrivieren te beschermen tegen overstromingen.