Blauwalgen: actueel

Blauwalgen: actueel

In dit nieuwsbericht vind je informatie en updates over blauwalgen op de Vlaamse waterwegen.

Blauwalgen: actueel

De droge en warme zomers van de afgelopen jaren zorgden op verschillende plaatsen voor een sterke toename (bloei) van  blauwalgen, ook in waterlopen, kanalen en waterwegen. Omdat blauwalgen gevaren kunnen inhouden voor de volksgezondheid, kan het aangewezen zijn op deze locaties recreatie en/of captatie te ontraden of zelfs te verbieden.

Op deze overzichtskaart vind je een aanduiding (in rood) van kanalen waar actueel blauwalgen vastgesteld worden en waar maatregelen genomen werden. Hieronder vind je in tekstvorm de exacte locatie en opgelegde maatregelen, de kaart geeft enkel een indicatie.

Klik hier voor een grotere versie van de kaart.

 

Waterwegen met blauwalgen

West-en Oost-Vlaanderen

Waterweg Opgelegde maatregelen Link
Kanaal Plassendale-Nieuwpoort Captatieverbod voedings- / voedergewassen en drenken van vee, Algemene ontrading Besluit captatieverbod
Gentse binnenwateren Captatieverbod voedings- / voedergewassen en drenken van vee, Algemene ontrading Besluit captatieverbod
Kanaal Gent-Terneuzen (Houtdok) Captatieverbod voedings- / voedergewassen en drenken van vee, Algemene ontrading Besluit captatieverbod
Kanaal Roeselare-Leie Captatieverbod voedings- / voedergewassen en drenken van vee, Sluiten snelvaartzone, Algemene ontrading

Besluit captatieverbod

NtS-bericht

Kanaal Gent-Oostende thv Fort Lapin, Brugge Captatieverbod voedings- / voedergewassen en drenken van vee, Algemene ontrading Besluit captatieverbod
Kanaal Gent-Oostende van Moerbrugge tot Oudenburg (Plassendale) Captatieverbod voedings- / voedergewassen en drenken van vee, Algemene ontrading Besluit captatieverbod
Ringvaart om Gent Captatieverbod voedings- / voedergewassen en drenken van vee, Sluiten snelvaartzone, Algemene ontrading Besluit captatieverbod

Antwerpen en Vlaams-Brabant

Waterweg Opgelegde maatregelen Link
Netekanaal Captatieverbod voedings- / voedergewassen en drenken van vee, Algemene ontrading Besluit captatieverbod
Zeekanaal Brussel-Schelde, afwaarts sluis van Zemst Captatieverbod voedings- / voedergewassen en drenken van vee, Sluiten snelvaartzone, Algemene ontrading

Besluit captatieverbod 18/07

Gedeeltelijke opheffing captatieverbod 19/08

Dode arm Lier/Duffel van het Netekanaal

Captatieverbod voedings- / voedergewassen en drenken van vee, Besluit captatieverbod

Limburg en Kempische kanalen

Waterweg Opgelegde maatregelen Link
Albertkanaal Captatieverbod voedings-/voedergewassen en drenken van vee, Sluiten snelvaartzones, Algemene ontrading

Besluit captatieverbod

NtS-bericht snelvaartvak km 22,5 tot 28,7

NtS-bericht snelvaartvak km 37,1 tot 41,0

NtS-berichten snelvaartvak km 52,1 tot 71,9

Zuid-Willemsvaart Captatieverbod voedings- / voedergewassen en drenken van vee, Sluiten snelvaartzone, Algemene ontrading

Besluit captatieverbod

NtS-bericht snelvaartvak km 18,8 tot 20,8

NtS-bericht snelvaartvak km 20,8 tot 25,6

NtS-bericht snelvaartvak km 25,6 tot 26,9

NtS-bericht snelvaartvak km 36,3 tot 38,4

Kanaal naar Beverlo Captatieverbod voedings- / voedergewassen en drenken van vee, Sluiten snelvaartzone, Algemene ontrading

Besluit captatieverbod

Kanaal Bocholt-Herentals Captatieverbod voedings- / voedergewassen en drenken van vee, Sluiten snelvaartzone, Algemene ontrading

Besluit captatieverbod

NtS-bericht

Kanaal Briegden-Neerharen Captatieverbod voedings- / voedergewassen en drenken van vee, Sluiten snelvaartzone, Algemene ontrading

Besluit captatieverbod

Kanaal Dessel-Turnhout-Schoten Captatieverbod voedings- / voedergewassen en drenken van vee,  Algemene ontrading

Besluit captatieverbod

Besluit gemeente Mol

Bijlage besluit gemeente Mol

Kanaal Dessel-Kwaadmechelen Captatieverbod voedings- / voedergewassen en drenken van vee,  Algemene ontrading

Besluit captatieverbod

 


Wat zijn blauwalgen?

Blauwalgen behoren tot de oudste levensvormen op onze planeet en zitten van nature in het oppervlaktewater. Hoewel hun naam anders doet vermoeden, zijn het eigenlijk geen algen of wieren, maar bacteriën. Hun wetenschappelijke naam is cyanobacteriën. De blauwalg bestaat niet. Er bestaan namelijk niet minder dan 2000 soorten en niet elke blauwalgensoort is even schadelijk.

Wat ze wel met echte algen gemeen hebben, is hun vermogen om aan fotosynthese te doen. Bij fotosynthese wordt CO2 omgezet naar biomassa en zuurstof met behulp van zonlicht. Als gevolg van de fotosynthese verhoogt het soortelijk gewicht van blauwalgen (door de opslag van suikers) , waardoor deze zich lager in de waterkolom gaan bevinden. Daar nemen de cellen de nodige voedingsstoffen op waarbij ze de opgeslagen suikers gebruiken als energiebron. Zo worden de cellen weer lichter en gaan ze weer drijven. Bij dit proces wordt een aanzienlijke hoeveelheid zuurstof uit het water onttrokken, met mogelijks vissterfte tot gevolg. Drijflagen van blauwalgen komen vooral ’s ochtends voor, als tijdens de nacht de opgeslagen suikers zijn verbruikt.

Oorzaken en gevolgen van blauwalgenbloei?

Een (te) hoog gehalte aan voedingsstoffen, waterschaarste, hoge watertemperatuur en een gebrek aan stroming en ander waterleven, kortom waterverontreiniging en klimaatopwarming werken de bloei van blauwalgen in de hand. Blauwalgenbloei is dan ook een teken van een minder goede waterkwaliteit.

Waarom zijn blauwalgen gevaarlijk?

Het grootste gevaar van blauwalgen schuilt in de eigenschap om gifstoffen (cyanotoxines) te produceren. Afhankelijk van hun effecten, worden verschillende groepen van cyanotoxines onderscheiden: neurotoxines, cytotoxines, hepatotoxines en irriterende stoffen (dermatotoxines). Sommige van deze toxines behoren tot de meest dodelijke ter wereld omdat ze niet enzymatisch afgebroken kunnen worden en er geen tegengif voor bestaat. Voorzichtigheid is dan ook geboden!

Gezondheidsrisico
De blootstelling aan blauwalgen kan op verschillende manieren gebeuren, nl:

  1. opname via de mond (drinkwater, voedsel, per ongeluk inslikken van water tijdens recreatie);
  2. blootstelling via de huid;
  3. inademen.

Hoewel iedereen het er over eens is dat het binnenkrijgen van blauwalgen via de mond veruit de belangrijkste weg van gevaar inhoudt, tonen diverse studies aan dat blauwalgen ook via de lucht kunnen verspreid worden. waarna ze door inademing in de bloedsomloop kunnen terechtkomen. Hoewel de aangetroffen concentraties lager zijn dan rechtstreekse opname door de mond, kan dit risico echter niet ontkend worden. Daarnaast kunnen blauwalgentoxines ook fytotoxisch zijn, opgenomen worden door en geaccumuleerd worden in de plant.

Langdurige blootstelling (enkele uren per dag) kan aanleiding geven tot irritatie van de ogen, oren en huid en hoofdpijn, luchtwegklachten, allergische reacties, astma en zelfs diarree en braken.

Mogelijke maatregelen

De Vlaamse Waterweg nv wil elk risico uitsluiten. Daarom wordt waterrecreatie en captatie in de buurt van blauwalgen algemeen ontraden. Voor enkele captatie- en recreatievormen wordt het gezondheidsrisico dermate hoog ingeschat, dat een verbod dient ingesteld te worden.

Captatie
Bij potentieel toxische blauwalgenbloei is/wordt captatie voor het irrigeren van consumptie- en voedergewassen en voor veedrenking verboden!

Voor andere toepassingen in de land- en tuinbouw (bijvoorbeeld het irrigeren in de sierteelt) evenals bij captatie voor diverse bedrijfsdoeleinden wordt het risico op blootstelling lager ingeschat. Captatie wordt hierbij evenwel sterk ontraden en er wordt aangeraden om alternatieve waterbronnen in te zetten. Een informatiefilmpje over blauwalgen van het Departement Landbouw & Visserij kan je hier bekijken.

Alle waterafnemers worden op de hoogte gebracht van de aanwezigheid van blauwalgen. Een overzicht van onze captatielocaties evenals de voorwaarde om dit water te mogen capteren vind je op de pagina watercaptaties

Wens je toch water te capteren, check steeds de vereiste waterkwaliteit in functie van de toepassing op het bedrijf en maak voorafgaand een risico-inschatting (in samenspraak met de (interne) preventiedienst of d.m.v. het inwinnen van advies bij een bedrijfsadviseur of praktijkcentrum in de land- en tuinbouw.) en neem de opgestelde voorzorgsmaatregelen in acht.

Recreatie
Geen enkele recreatievorm is dezelfde. Terwijl de ene vooral in het water wordt beoefend, gebeurt de andere in hoofdzaak op het wateroppervlak, waarbij contact met het water(oppervlak) en de eventuele blauwalgenbloei beduidend lager ligt. Mogelijke gezondheidsrisico’s hangen dan ook sterk af van de mate van blootstelling aan blauwalgen (en toxines) van de recreatievorm in kwestie. 

In geval van aanwezigheid van blauwalgen wordt jetskiën, waterskiën, wakeboarden verboden. Zwemmen en duiken is sowieso al verboden op bevaarbare waterlopen.

Bij vaststelling van de aanwezigheid van blauwalgen worden andere vormen van recreatie zoals:kajak, kano, SUP, waterfietsen, boot- en oevervissen, zeilen, roeien en windsurfen ontraden.
Pleziervaart en wandelen, fietsen en joggen blijft wel toegelaten.

Opvolging
Het is erg moeilijk om te voorspellen hoelang blauwalgenbloeien in het water aanwezig zullen blijven. Dit is vooral afhankelijk van de weersomstandigheden en de stroming van het water. Daarnaast is de bestrijding niet evident, gezien bepaalde stechnieken een negatieve impact kunnen hebben op het ecosysteem.

De Vlaamse Waterweg nv en de Vlaamse Milieumaatschappij volgen de situatie op de voet en nemen de nodige maatregelen zodat captatie en recreatie zo veilig mogelijk kan verlopen.
 


Blauwalgen gezien?

Laat het weten via het meldpunt blauwalgen van de VMM.

Meer informatie over blauwalgen vind je op de website van de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM).

Laatste nieuws

Top